De Eltenberg
(najaar)
Eltenberg
In het uiterste zuidwesten van het werkgebied van de VWG Arnhem ligt de Eltenberg;
een baken in het omringende vlakke land. Rond deze berg treedt 'stuwing' op
van roofvogels tijdens de trek. De dieren volgens eerst het IJsseldal vanuit
het noorden en benutten de Eltenberg dan als baken. De vogels koersen instinctief
op de heuvel af en proberen er boven hoogte te winnen. Zo krijgen ze genoeg
speling om aan het volgende stuk van de tocht te beginnen: over de Rijn en
verder naar het zuiden.
Sinds enige jaren worden de overtrekkende roofvogels systematisch
geteld. Spectaculaire aantallen komen voor onder bijzondere omstandigheden.
Bijvoorbeeld na een lange periode van slecht weer: lage temperatuur, veel
regen en harde wind. De vogels wachten dan en besluiten onafhankelijk van
elkaar om op pad te gaan. Ze "ontmoeten"' elkaar dan bij de Eltenberg.
Het stuwingseffect wordt versterkt door een laaghangend, gesloten wolkendek.
Zijn er weinig wolken en is de lucht blauw dan is er ook trek, maar de vogels
vliegen dan zeer hoog over en letten dan ook minder op bakens als de Eltenberg:
de trek is dan over een breed front.
Meer informatie
De Vogelwerkgroep Arnhem e.o. en de IVN Vogelwerkgroep "De Oude
IJsselstreek" doen aan de voet van de Eltenberg trektellingen. De telpost
ligt ten zuiden van de heuvel aan de rand van een akker, net in Duitsland.
De tellingen duren ongeveer 5 uur per dag. Dat is in ieder geval in het weekend
maar meestal ook door de week. Soms lijken vogels die ter plekke aanwezig
zijn ook op trek te gaan maar dan toch weer om te draaien. Daar moet je als
teller dus extra op letten. Alleen de echte trekkers tellen mee!
Op de site zijn de aantallen van vorige seizoenen nog in te zien. In het telseizoen
(september tot en met november zijn de wekelijkse aantallen op de site in
te zien in de rubriek Tellingen.
- Volg de hoofdweg door Hoch-Elten richting Emmerich, net buiten de bebouwing kruist de weg de spoorlijn.
- Na ca. 200 m rechts de weg naar Spijk
- Rij door tot over de brug en neem de eerste weg links
- Na ca 100 meter links van de weg is de telpost.
- Meestal in september en oktober op zaterdagochtend bemand.
We zijn te gast boeren, wiens toestemming we hebben. Graag auto's zo ver als mogelijk in de berm zetten, zodat tractoren met aanhangers en dergelijke zonder moeite kunnen passeren. Volg zoveel mogelijk de aanwijzingen van de boeren op en laat de gewassen die er staan heel. Als je bang bent voor modder of een kras op je auto, dan kun je die beter parkeren bij het riviertje De Wild aan de voet van de berg.
Een impressie
Enigszins wantrouwig kijk ik naar de lucht als ik m'n fiets uit de schuur haal. Erwin Krol heeft een ideale dag voor roofvogeltrek voorspeld. Alleen is het nu nog koud en zwaar bewolkt. Geen dag waarop je roofvogels op thermiek naar het zuiden kunnen zweven. Toch stap ik op de fiets en rij via Westervoort langs de dijk naar de telpost bij de Eltenberg. Onderweg klaart het al snel op en zijn er al heel wat vogels te zien. Grote groepen Wulpen bij de splitising van Rijn en IJssel, heel veel kieviten en Grauwe Ganzen. Af en toe vliegt er een Tapuit voor me uit en waar wat ruigte op de dijk staat, zijn grote groepen Putters te zien. Om half 11 bereik ik de telpost. Er wordt al geteld maar ik heb nog niet veel gemist. Zojuist is er een Sperwer overgetrokken en er is ook al een Torenvalk gezien. Hoopvol haal ik de telescoop en verrekijker tevoorschijn, pak m'n stoeltje en installeer me met het gezicht naar het noorden vanwaar ze zullen komen aanvliegen. Het is erg aangenaam in de zon en zo is trektellen een prima bezigheid.Af en toe vliegt er over de bosrand in de verte een Buizerd of een Sperwer. Ze draaien rondjes boven het bos, stijgen soms tot grote hoogte maar blijven rondhangen boven het bos. Geen trek dus maar een TP; een 'ter plaatse' vogel. We blijven streng en noteren die vogels niet. Soms ontdekken we in de verte een roofvogel die met doelgerichte vleugelslagen op ons af komt vliegen. In rechte lijn over ons heen vliegt en in zuidwaartse richting verdwijnt. Dat zijn de echte trekkers. Helaas zijn het er vandaag maar erg weinig.
Theorieën
Langzamerhand verzamelen zich nog meer tellers op de telpost. Het mooie weer na een slechte week doet meer mensen denken dat het vandaag een topdag zal worden. Het is inderdaad prachtig weer; de zon schijnt, er is een lekker windje en er zijn nauwelijks wolken. We bedenken allerlei theorieën waarom de vogels weinig trekken: in het noorden is het nog te slecht weer, de temperaturen zijn nog te hoog, de trek is sowieso nog niet goed begonnen. Elke theorie wordt vlot weer onderuit gehaald door tegenargumenten. We komen wel tot de conclusie dat we nog weinig weten van het verband tussen het weer en de trek. Misschien goed om dit eens te analyseren aan de hand van de telgegevens van de Eltenberg. Voorlopig zitten we met schitterend weer maar zonder vogels.Af en toe zien we nog wat zangvogeltrek: Graspiepers, Veldleeuwerik, Geelgors, Kneu, Boerenzwaluw en zelfs nog een Gierzwaluw.
Halverwege de dag zorgt een donkere grote roofvogel met wat afhangende vleugels voor opwinding. Komt hier een echte Dwergarend over? We volgen het dier met kijkers en telescoop en proberen zoveel mogelijk kenmerken waar te nemen. Na lange discussie moeten we toch concluderen dat het hier een wat afwijkende Buizerd betreft. Gelukkig wel een trekkende. Een Visarend is de volgende soort die ons weer op de been krijgt. Het is een jong dier wat recht op ons af komt vliegen. Halverwege de berg en ons draait hij naar links weg en verdwijnt in de richting van enkele plassen. Geen trekker dus, we moeten streng zijn. Even later bevestigt het dier deze indruk door weer over te vliegen richting Eltenberg naar een aldaar gelegen meertje. Toch een mooi gezicht.
Zo verloopt de dag. Af en toe in de verte een of meerdere roofvogels maar bijna steeds dieren die blijven hangen. Het blijft spannend en we blijven kijken want het kan toch nog gebeuren: opeens een grote groep vogels die echt trekt. We kennen allemaal de verhalen van opeens 80 buizerds die aan het eind van de dag nog overtrekken. Of van de Slechtvalk die haastig overvliegt, richting zuiden. Vandaag zit het er niet in. Twee duidelijk trekkende Buizerds vormen het slot. Om half zes houden we het voor gezien. De score van vandaag is 18 vogels. Toch zijn we het er over eens dat het een heerlijke dag was. Het hoort bij trektellen. Onvoorspelbaar maar altijd boeiend. Al was het alleen maar omdat je weet wat er allemaal zou kunnen gebeuren............