Fietsend langs de Oude Rijnstrangen

Eerst lezen over het gebied, en dan (met een print) op pad.

Ooit slingerde de Rijn zich tussen Spijk en Loo noordelijker door het landschap dan nu. Het Bijlandsch Kanaal heeft de functie van de oude rivierloop vervangen. Al aan het begin van de 18e eeuw is het gegraven om ervoor te zorgen dat niet alle water via de Waal naar zee zou stromen. Sinds de komst van het gemaal Kandia bij Loo wordt de waterstand in de De Oude Rijnstrangen volledig gereguleerd.
Op de topografische kaart is goed te zien waar de rivier gestroomd heeft: tussen Elten en Lobith slingert de bedding zich zuidelijk van Babberich, Oud-Zevenaar en Groessen naar Loo. Het Oude Rijnstrangen gebied is nu in beheer bij Staatsbosbeheer. SBB streeft ernaar om het oppervlak natuurgebied te vergroten waardoor het mogelijk wordt om de waterstand weer te verhogen. Nu is dat niet mogelijk omdat er op een deel van de grond landbouw bedreven wordt. Eén blik op de kaart leert dat het Oude Rijnstrangenbied qua ligging één geheel vormt met de Ooijpolder en met het Duitse Naturschützgebiet Salmorth. Gelderse Poort is de verzamelnaam.

Het Oude Rijnstrangengebied is niet vrij toegankelijk maar vanaf wegen en paden rondom goed te overzien. Wie op de fiets of te voet op een stille ochtend gaat kijken naar vogels zal zeker een deel van de vogelrijkdom van het gebied kunnen waarnemen.

Het Oude Rijnstrangengebied is nu een afwisseling van lage moerassige delen met hoge stroomruggen. In de lage delen vinden we verschillende stadia van moerasvorming en verlanding. Op de hogere delen zien we grasland, akkerbouw en tuinbouw. In het gebied staan verspreide houtwallen met onder meer Meidoorn en Sleedoorn en populierenbosjes. Leden van de Vogelwerkgroep Arnhem en omstreken doen er sinds begin jaren negentig onderzoek naar de broedvogelbevolking. De waarnemers hebben onder meer de volgende soorten genoteerd: Kievit, Grutto, Zomertaling, Slobeend, Wilde eend, Kuifeend, Krakeend, Wintertaling, Grauwe gans, Dodaars, Fuut, Roerdomp, Watersnip, Waterhoen, Zwarte stern, Buizerd, Torenvalk, Bruine Kiekendief, Snor, Rietzanger, Kleine Karekiet, Grote Karekiet, Baardmannetje, Buidelmees en Rietgors. In de winter rusten en foerageren er duizenden ganzen en soms ook andere soorten zoals bijvoorbeeld Grote Zilverreigers.

 

Op de fiets
Het is niet mogelijk om door het gebied te fietsen. Gelukkig is het wel mogelijk om vanaf dijken een deel van het gebied te overzien zodat u er toch een indruk van krijgt. De fietstocht begint op de dijk bij Loo, u kunt onze fietstocht langs het Pannerdensch Kanaal tot aan Loo volgen en dan verder gaan met de hierna beschreven route.

Komend uit de richting Arnhem volgt u de noordelijke Rijndijk tot aan het eind van het dorp Loo. Op het punt waar de weg overgaat in fietspad, volgt u de weg naar beneden de dijk af en houdt rechts aan. De weg (Lijkweg) maakt een bocht naar links. U neemt de eerste weg rechts (ri ingang zwembad de Waai en de bouwput voor de tunnel van de Betuwelijn). De weg - Vossendel - buigt naar links, de bouwput voor de spoorwegtunnel ligt nu rechts achter u. U bij de eerste gelegenheid het spoortrace over naar de verhadere weeg aan de andere kant. Nu linkaf die weg volgen totdat u uitkomt bij een rood-wit hek, hier gaat u rechtsaf. Al gauw ziet u een blauw bord dat wijst naar de nummers 8 en 10 Schraleweidseweg, gaat u rechtsaf de doodlopende weg in. U komt bij dijk waarachter de Jezuietenwaay ligt. Dit gebied maakt deel uit van het natuurontwikkelingsplan Loowaard en Kandia. U kunt vanaf de dijk de plas overzien. Daarna keert u terug naar naar de doorgaande weg om de tocht te vervolgen.

Achter de dijk ligt het Oude Rijnstrangengebied, op deze plek heeft u de mogelijkheid om over de dijk te kijken. Op de plas, Jezuitenwaay zijn vrijwel altijd vogels te zien. In de zomer jagen er Visdieven, Zwarte Sterns en ook de Aalscholver aast op vis, de menselijke visser heeft er ook zijn hengel uitgeworpen. Langs de randen kunnen steltlopers foerageren en eenden zijn ook vaak aanwezig. In de winter zijn er uiteraard ganzen aanwezig. Een dergelijke grote plas trekt in de trektijd soms voor korte tijd bijzondere bezoekers.

Aan het einde van de Schraleweidestraat (T-splitsing) rechtsaf richting dijk. De weg maakt een bocht naar links, u gaat rechtsaf vlak langs een huis de Leuvensedijk op. U keert de Jezuietenwaay de rug toe en vervolgt uw weg.

Aan uw rechterhand liggen nu kleinere plasjes, de omvang hangt af van de waterstand. In het voorjaar kunt u de zang van rietvogels zoals de Kleine karekiet, Bosrietzanger en Rietgors horen. Blijft alert op eenden en steltlopers op de plassen. Bij een informatiepaneel begint een korte wandelroute (met gele paaltjes) in het gebied die leidt naar een observatiehut..

Volg de dijk en ga bij de handwijzer rechtsaf richting Pannerden. Het fietspad is aan de linkerkant van de weg. Halverwege Pannerden ligt de Berghoofseveerbrug. Op deze plek bent u in het Oude Rijnstrangengebied (zie foto).

In voorjaar en zomer zingen de rietvogels, zoals de Kleine Karekiet. In de vroege ochtend kan de roep van Roerdomp weerklinken. Deze reigerachtige heeft een lage, verdragende roep, oemp, oemp... Zwarte Sterns broeden hier op vlotjes, ze vliegen af en aan, u ziet ze zeker tijdens de fietstocht in voorjaar en zomer. In winter en herfst verblijven er ganzen en eenden in het riet en, soms vliegt er onverwacht een Watersnip op.

U fietst verder richting Pannerden. Op een dijk, vlak voor het dorp Pannerden, gaat u links af de Deukerdijk op. Het Oude Rijnstrangengebied ligt nu links. Aan de linkerkant staat een informatiepaneel over het oude gemaal aan de rechterkant van de weg. Hier is ook een uitkijkpunt vanwaar u zicht heeft op een groot rietveld. In mei en juni vliegen er grote aantallen Zwarte Sterns.
U fietst door totdat u in Aerdt bent, (hier zijn horeca-gelegenheden). U volgt de dijk totdat u bij een voorrangsweg komt. U steekt deze weg over en gaat linksaf (richting Babberich). Herwen ligt nu aan uw rechterhand. Na 100 m gaat u rechtsaf een dijkweg op, Herwen ligt nu rechts van u. Het grote gebouw (met twee schoorstenen) rechts is Huize Aerdt, hier is een klein informatiecentrum over het gebied.

Al fietsend kunt u het gebied overzien, let eens op roofvogels in de lucht. Een stel Buizerds komt bijna zeker over, de Bruine Kiekendief wordt in voorjaar en zomer gezien, soms man en vrouw tegelijk. Als het riet groot is, ziet u weinig van het gebied, in de winter kunt u de eenden en ganzen in de verderaf gelegen plassen zien. Kramsvogels en Koperwieken zijn ook wintergasten die in en rond fruitbomen hun kostje opzoeken. Let bij Herwen en Aerdt ook eens op vinkachtigen als Groenlingen, Kneuen en Putters.

U rijdt nu richting Lobith, vlak voor deze plaats wordt de weg breder. U gaat naar links richting Elten via de Eltenseweg. U fietst nu op het fietspad rechts van deze lange rechte weg.

In de herfst kunnen er trekvogels langskomen, aan de voet van de Eltenberg is een bekend uitzichtspunt voor roofvogeltrek. U ziet nu heel goed de stuwwal voor u liggen.

U fietst door tot aan de grens, herkenbaar aan het grenskantoor. Vlak voor de grens gaat u linksaf, een doodlopend pad in. Als het veel regent is het modderig. U kunt dit pad een eind in, rechts van u ligt het Erfkamerlingschap: water met daarachter weilanden. Na het bezoek aan dit gebied keert u terug naar de doorgaande weg. U steekt nu over, een kleine weg met slagboom in. Hierachter is een kleidepot, op werkdagen rijden er vrachtauto's.
(Als de slagboom gesloten is, rijdt u via Elten richting Spijk - u komt dan weer uit op de Rijndijk en daar richting Tolkamer). U volgt de weg, aan het eind houdt u links aan, waarna u uitkomst op de Rijndijk. U vervolgt de tocht door stroomafwaarts te fietsen richting Tolkamer.

Het Erfkamerlingschap is een rustig gebied, er kunnen ganzen zijn, maar ook weer steltlopers, reigerachtigen, Aalscholvers, eenden.
De weg naar het kleidepot voert langs een water met bomen er langs, ook hier kunnen weer onverwachte bezoekers van uw komst schrikken.
Als u eenmaal richting Tolkamer fietst, ziet u de brede Rijn. Bij lage waterstand kunt u op de zandstrandjes steltlopers zien, de Kleine Plevier scharrelt er vaak zijn kostje op.
U bent hier nog bovenstrooms van de Pannerdense Kop.

U volgt nu de dijk, bij Tolkamer buigt de weg van de dijk af, het fietspad volgt de dijk. U volgt het fietspad, richting het recreatiegebied De Bijland. (Alternatief tijdens hoog water) Blijf zoveel mogelijk de Rijn volgen. Vlak voor de Bijland komt u over een hoogliggende brug. U gaat nu rechtsaf van de dijk af, volg de borden richting Millingen voetveer. U komt weer aan de Rijn, blijf de dijk volgen totdat u over een oude sluis komt. Nu gaat het fietspad weer van de rivier af, volg de fietsrouteborden tot aan Pannerden. Bij Pannerden gaat u de dijk op linksaf. U volgt de dijk totdat u weer bij Loo komt op de plek waar u begon met deze beschrijving.

Temidden van het scheepvaartverkeer zijn er niet veel vogels te zien, wellicht meeuwen en Aalscholvers. De Bijland is in de winter een bekende slaapplaats voor meeuwen en ganzen. De meeuwen komen aan als het nog licht is. De ganzen arriveren in de schemering. U kunt vanaf de dijk tussen Pannerden en Loo, afhankelijk van het seizoen grote aantallen vogels waarnemen, let op de uiterwaarden maar ook binnendijks kunnen er vogels zijn.
Bij Pannerden passeert u de Aalscholver- en Reigerkolonie. U hoort in de broedtijd wel waar deze precies zit. U hebt er vanaf de dijk goed zicht op.
U komt voorbij een gemaal, dit is het gemaal Kandia waarmee de waterstand in het Oude Rijnstrangengebied gereguleerd wordt. Op deze plek voegt de voormalige Rijn zich bij het Pannerdensch Kanaal, dat in handkracht gegraven is aan het begin van de 18e eeuw.
Nu wordt is met behulp van geavanceerde technieken een spoorwegtunnel onder het Kanaal geboord, het fietspad wordt om de bouwput heen geleid.

Alternatief tijdens hoogwater: Wanneer u Tolkamer uitrijdt, gaat u niet linksaf naar Tuindorp (Scheepswerf aan der Rijn), maar rechtsaf. U kunt een fietspad over de dijk van Bijland tot aan Herwen volgen, bij Herwen volgt u het fietspad en later de weg naar Pannerden.

Afstand: Arnhem John Frost brug - Loo via de dijk: ca 10 km
Beschreven route: ca 25 km

Met dank aan Joris Driessen voor de routesuggestie.